Marmara’nın deprem gerçeği değişmedi: Kocaeli’de asıl risk ne?

Geçtiğimiz günlerde MTA’nın yayımladığı 2026 tarihli Türkiye Diri Fay Haritası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Haber başlıklarında en çok öne çıkan ifade ise şuydu: “Türkiye’deki diri fay sayısı 700’e çıktı.”

Türkiye Diri Fay Haritası ilk kez 1992 yılında yayımlandı. Ardından 2013 yılında güncellendi. Son olarak 2026 tarihli harita kamuoyuyla paylaşıldı. Büyük olasılıkla bundan sonra da gelişen teknolojiler, ayrıntılı saha çalışmaları ve elde edilen yeni veriler doğrultusunda belirli aralıklarla güncellenmeye devam edecek.

Bu haberin ardından birçok kişi doğal olarak şu soruyu sordu: “Yeni faylar mı oluştu? Deprem riski arttı mı?”

Aslında artan fay sayısı değil, bilgimizin derinliği oldu.

2013 yılında yayımlanan haritadan bu yana yürütülen araştırmalar sonucunda daha önce tek parça olarak değerlendirilen bazı faylar segmentlerine ayrıldı, aktif olduğu belirlenen tali faylar haritalara işlendi ve mevcut fayların konumları daha hassas şekilde belirlendi.

Kısacası değişen yer kabuğu değil, onu okuma becerimiz oldu.

Yeni faylar nerede?

Aslında “700 fay” ifadesi, belirli bir bölgede yapılan yeni bir keşfi değil; Türkiye genelinde elde edilen yeni verilerin diri fay envanterine yansıtılmasını ifade ediyor. Yapılan güncellemelerin önemli bir bölümünün ise Doğu ve Güneydoğu Anadolu başta olmak üzere Ege ve İç Anadolu’da yoğunlaştığı görülüyor. Dolayısıyla bu haber, belirli bir ilde yüzlerce yeni fay bulunduğu anlamına gelmiyor.

Burada önemli bir ayrıntının da altını çizmek gerekiyor. “Haritada daha önce olmayan bir fay ortaya çıktı.” şeklindeki ifadeler çoğu zaman yanlış anlaşılmalara neden oluyor. Bu, o fayın daha önce var olmadığı anlamına gelmiyor. Aksine, o bölgenin artık çok daha ayrıntılı incelenebildiğini; fayın geometrisinin, segmentlerinin ve aktif olduğuna ilişkin verilerin daha net ortaya konulduğunu gösteriyor.

Bu yaklaşım yalnızca Türkiye’ye özgü değil. Japonya’da 2011 Tōhoku Depremi’nin ardından aktif fay ve tsunami tehlike haritaları yeniden değerlendirildi. Yeni Zelanda’da ise Canterbury depremleri sonrasında yalnızca fay haritaları değil; yapı yönetmelikleri, arazi kullanım planları ve afet yönetim stratejileri de gözden geçirildi. Bu ülkelerde yeni bir fayın tanımlanması, paniğe neden olan bir gelişme olarak değil; şehirleri daha güvenli hâle getirecek yeni bir veri olarak kabul ediliyor.

Peki bu durum Kocaeli için ne ifade ediyor?

2026 tarihli Türkiye Diri Fay Haritası’nda Kocaeli ve Marmara Bölgesi’nin deprem tehlikesini değiştirecek yeni bir ana fay tanımlanmış değil. Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun Marmara kolunun oluşturduğu deprem riski zaten uzun yıllardır biliniyor. Dolayısıyla bu harita, Kocaeli açısından deprem tehlikesini değiştiren yeni bir tablo ortaya koymuyor.

Asıl önemli olan ise yıllardır bildiğimiz deprem gerçeğini, bilimsel veriler ışığında şehir planlamasına, yapı güvenliğine ve afet yönetimine yansıtabilmektir. Bilimsel bilgi, ancak karar alma süreçlerine yön verdiğinde gerçek değerini bulur.

Bilim ve teknoloji durmuyor. Haritalar değişmeye devam edecek. Önemli olan, değişen haritaların ardından şehirlerimizi de değiştirebilmek.