Kocaeli’de akran zorbalığı alarmı! Uzman uyardı

Kocaeli’de çocuklar ve gençler arasında yaşanan şiddet olaylarının cep telefonlarıyla kayda alınarak sosyal medya platformlarında paylaşılması, akran zorbalığı tartışmasını yeniden gündeme getirdi. Okul ortamında başlayan bazı olayların saniyeler içerisinde dijital mecralara taşınması, çocukların şiddet karşısındaki tutumuna ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getiriyor. Peki gençler neden şiddeti kaydetme ve paylaşma eğilimine giriyor? Aileler bu süreçte hangi işaretleri gözden kaçırmamalı? Kocaeli Fikir Gazetesi olarak çocuklar arasındaki zorbalığın nedenlerini ve ailelerin dikkat etmesi gereken noktaları Klinik Psikolog ve Aile Danışmanı Ayşenur Yiğit Aslan’a sorduk.

ŞİDDETİN KAYDI DA “İÇERİK” HALİNE GELDİ
Klinik Psikolog ve Aile Danışmanı Ayşenur Yiğit Aslan, akran zorbalığının görünürlüğündeki artışın tek bir nedene bağlanamayacağını söyledi. Çocukların gelişim dönemi, çevresel faktörler, sosyal medya kullanımı ve günlük yaşamda karşılaştıkları baskıların bir araya gelmesinin bu tablo üzerinde etkili olabileceğini belirten Aslan, özellikle cep telefonlarının olayların kayda alınmasını kolaylaştırdığına dikkat çekti. Geçmişte okul içerisinde yaşanıp orada kalan bazı olayların artık telefon kameraları aracılığıyla kayıt altına alındığını belirten Aslan, bu görüntülerin sosyal medya hesaplarında paylaşılmasıyla şiddetin çok daha geniş bir çevreye ulaştığını ifade etti. Aslan, bazı gençlerde olayın kendisini kaydetme davranışının da ayrı bir motivasyona dönüşebildiğini belirterek, “O anı kaydetmek de gençler arasında bir tür ‘popülerlik’ veya ‘izlenme’ yarışına dönüşmüş durumda” dedi. Uzman, ergenlik döneminde duyguların kontrol edilmesinde yaşanan güçlüklerin yanı sıra sınav stresi ve geleceğe ilişkin kaygıların da çocukların zorlayıcı duyguları dışa vurma biçimlerini etkileyebileceğini söyledi.

“HERKES İZLERKEN NEDEN MÜDAHALE ETSİN?”
Şiddet olayları sırasında çevrede bulunan çocukların müdahale etmek yerine yaşananları izlemesi ve kaydetmesinin yalnızca bireysel bir tercih olarak ele alınmaması gerektiğini belirten Aslan, grup psikolojisine dikkat çekti. Kalabalık ortamlarda kişilerin kendilerini olayın sorumlusu olarak görme eğiliminin azalabildiğini ifade eden Aslan, gençlerin arkadaş grubundan dışlanma veya kendilerinin de hedef haline gelmesi endişesi yaşayabileceğini söyledi. Aslan, bu durumu şöyle açıkladı: “Evet, maalesef bu tablo bize gençlerde ciddi bir duyarsızlaşma ve şiddeti kanıksama hali olduğunu gösteriyor. Psikolojide bu durumu açıklayan iki temel unsur var. Kalabalık arttıkça bireysel sorumluluk hissi azalır. Gençler gruptan ayrı düşme, hedef olma ya da dışlanma korkusuyla ‘Herkes izliyor, ben neden araya gireyim?’ duygusuna kapılabilir. Bu da kitle içinde bir eylemsizlik yaratır.”

TELEFON KAMERASI EMPATİYİ GERİ PLANA İTEBİLİYOR
Aslan’ın dikkat çektiği bir diğer nokta ise olay sırasında kameranın devreye girmesi. Telefonla kayıt yapan çocuğun, yaşanan gerçek olay ile kendisi arasında psikolojik bir mesafe oluşturabileceğini belirten Aslan, bunun empati duygusunun geri planda kalmasına yol açabileceğini ifade etti. Aslan, şiddet gören kişinin yaşadığı acının göz ardı edilerek olayın sosyal medya açısından ilgi çekebilecek bir görüntü gibi algılanabileceğini belirterek, “Bir diğer unsur ise ekran arkasına sığınma ve empati kaybıdır. Çocuk kamerasını açtığı an, yaşanan gerçek olayla arasına sanal bir mesafe koyar. Karşısındaki arkadaşının zarar gören bir insan olduğunu unutup olayı sosyal medyada beğeni alacak bir ‘içerik’ gibi görmeye başlayabilir” dedi. Bu durumun şiddetin normalleştirilmesi ve seyredilen bir gösteriye dönüşmesi açısından önemli bir uyarı niteliğinde olduğunu söyleyen Aslan, “Bu durum, empati yeteneğinin zayıfladığını ve şiddetin bir ‘seyir malzemesine’ dönüştüğünü gösteren kaygı verici bir işarettir” ifadelerini kullandı.

AİLELER HANGİ İŞARETLERE DİKKAT ETMELİ?
Ailelerin çocuklarında meydana gelen davranış değişikliklerini yakından takip etmesi gerektiğini vurgulayan Aslan, bazı belirtilerin çocuğun okul ortamında zorbalığa maruz kaldığına işaret edebileceğini söyledi. Çocuğun okula gitmekten kaçınması, daha fazla içine kapanması veya uyku düzeninin bozulması gibi değişikliklerin dikkate alınması gerektiğini belirten Aslan; nedeni açıklanamayan baş ve karın ağrıları, vücuttaki morluklar ve yıpranmış ya da yırtılmış kıyafetlerin de göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti.

ÇOCUĞU SUÇLAMAK YERİNE YANINDA OLUN
Zorbalığa maruz kaldığından şüphelenilen bir çocukla iletişim kurulurken yargılayıcı bir tutumdan kaçınılması gerektiğini belirten Aslan, çocuğun öncelikle kendisini güvende hissetmesinin sağlanması gerektiğini söyledi. Ailenin çocuğa yaşananların onun sorumluluğunda olmadığını hissettirmesinin önemli olduğunu vurgulayan Aslan, “Senin yanındayım, bu senin suçun değil ve bunu birlikte çözeceğiz” mesajının verilmesini önerdi.

ZORBALIĞI YAPAN ÇOCUK DA ETİKETLENMEMELİ
Aslan, sürecin yalnızca zorbalığa maruz kalan çocuk üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğine de dikkat çekti. Zorbalık davranışında bulunan çocuğun doğrudan “zorba” şeklinde etiketlenmesinin sorunu çözmek yerine farklı sonuçlara yol açabileceğini belirten Aslan, yanlış olanın çocuğun kendisi değil, sergilediği davranış olduğunun anlatılması gerektiğini ifade etti. Uzman, davranışın altında yatan nedenlerin anlaşılması ve ihtiyaç duyulması halinde profesyonel destek alınmasının da sürecin sağlıklı şekilde yürütülmesine katkı sağlayacağını belirtti.