Nazım Özgün Erbulan

17 AĞUSTOS KOCAELİ RAPORU

17 Ağustos 1999 tarihinde saatler 03.02’yi gösterdiğinde Marmara Bölgesi’nde harekete geçen fay hatları 45 saniye boyunca yıkım başlattı. Merkez üssü Kocaeli’nin Gölcük ilçesi olan, 7.5 büyüklüğünde meydana gelen deprem, tarihe “17 Ağustos Felaketi” olarak geçti. Resmi rakamlara göre depremde 18 bin 373 kişi hayatını kaybederken, 48 bin 901 kişi ise yaralandı. 5 bin 840 kişinin kaybolduğu belirtilirken, resmi olmayan kaynaklar ise ölü sayısının 50 bin civarında olduğu iddia etti.

9 BİN KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ 

Depremde en çok zarar gören il Kocaeli oldu. Merkez üssünün Gölcük ilçesi olduğu depremde, fay Kavaklı Mahallesi’nden ilçe merkezine doğru seyretti. 1999 tarihinde Kocaeli; 6 ilçe ve 280 köyden oluşmaktaydı. Kocaeli’nin nüfusu ise 1 milyon 177 bin civarındaydı. Nüfusun 629 bin 333’ü ilçe merkezlerinde, 548 bin 46’sı köylerde yaşamaktaydı. Resmi rakamlara göre deprem nedeniyle Kocaeli’de 9 bin 476 kişi hayatını kaybederken, 19 bin 447 kişi ise yaralandı.

DEPREMİN HASARININ YÜZDE 48’İ KOCAELİ’DE

Kocaeli’nin ilçe ve köylerinin yanı sıra en fazla can ve mal kaybı depremin merkezi üssü olan Gölcük’te yaşandı. Depremin merkez üssü olan Gölcük’te bulunan konutların yüzde 35,7’si ağır hasara uğrarken ilçede yaşayan 5 bin 25 kişi ise hayatını kaybetti. Kocaeli’de toplam 31 bin 625 konut ağır, 29 bin 76 konut orta, 31 bin 751 konut ise hafif hasara uğradı. Depremde meydana gelen hasarın yüzde 48’i, orta hasarın yüzde 43’ü, hafif hasarın ise yüzde 40’ı Kocaeli’de meydana geldi. İl merkezindeki konutların yüzde 10’u, Gebze’deki konutların yüzde 0,48’i, Kandıra’daki konutların yüzde 0,25’i, Karamürsel’deki konutların yüzde 14,19’u ve Körfez’deki konutların yüzde 12,75’i ağır hasara uğradı.

OTOYOL, DEMİRYOLU…

Depremde aynı zamanda otoyol, demiryolu, denizyolu gibi ulaşım ağları da ciddi zararlar gördü. Anadolu Otoyolunun İzmit Doğu Kavşağı – Akyazı bölümünü kapsayan yaklaşık 60 kilometrelik kesiminde otoyol gövdesinde çatlaklar, çökmeler, kabarmalar ve derin yarıklar oluştu. Devlet ve İl Yolları kapsamında; İzmit-Gölcük-Yalova, Hendek-Kocaeli, İstanbul-Ankara, İznik-Karamürsel yollarının muhtelif kesimlerinde ve bazı köy yollarının üst yapısında, köprü ve sanat yapılarında da bozulmalar meydana geldi.

DERİNCE LİMANI DA HASAR GÖRDÜ

İzmit Körfezi depremi nedeniyle Haydarpaşa-Arifiye arasında yer alan çift hatlı demiryolunun; Gebze-Körfez arasındaki 29 km'lik (çift hat 58 km) kesim orta, Körfez-Arifiye arasındaki 61 km'lik (çift hat 122 km) kesim ise ağır hasar gördü. Depremde Derince Limanı da hasar gördü. Limanda bulunan 600 metrelik beton bloklu rıhtım, bloklar kullanılamayacak kadar zarar görmemiş olsa da, rıhtım üzerindeki vinç yolu ve demiryolu kullanılamaz duruma geldi.

CENGİZ TOPEL’DE KIRILMALAR

Cengiz Topel Havaalanı’nda inşası henüz tamamlanmamış olan Terminal Binası’nın kolon-kiriş birleşim noktalarında kırılmalar meydana geldi. Binanın taşıyıcı sistemi bozulduğundan kullanılamaz duruma geldi.

12 BİN HAT SANTRALİ DEVRE DIŞI

Depremde vatandaşların telefon santrallerine ulaşamamasının sebebi Türk Telekomünikasyon A.Ş.(TT) depremden dolayı etkilenmesiydi. Deprem sonrası bazı yerleşim yerlerine hizmet veren telefon santralları, enerji ve transmisyon sistemleri ile binalar zarar görmekle birlikte esas hasar aboneye ulaşan erişim sistemlerinde meydana geldi. Adapazarı-Merkez (14.000 hat) ve Kocaeli-Ulaşlı (12.000 hat) santralleri deprem nedeniyle devre dışı kaldı.  

TÜPRAŞ’TA İNSANÜSTÜ MÜCADELE

Deprem sonucu bazı tesislerde hasar meydana gelirken, bundan en çok etkilenen tesis TÜPRAŞ oldu. Deprem sonrasında TÜPRAŞ’ta büyük bir yangın meydana gelirken, işçilerin çabasıyla yangın kontrol altına alındı. Ancak o dönemde deprem nedeniyle evlerine giremeyen vatandaşlar bir de TÜPRAŞ’ın patlama riski nedeniyle ormanlık alanlara kaçmak zorunda kalmıştı. Özellikle Körfez ve Derince ilçelerinde oturan vatandaşlar büyük panik yaşamıştı.

TÜPRAŞ’TA BÜYÜK HASAR

TÜPRAŞ’tan uzmanların gerçekleştirdiği ön hasar tespit çalışmaları sonunda, kesin olmayan hasar tutarı yüzde 15 hata payı ile 115 milyon dolar olarak belirlendi. Meydana gelen hasarın yüzde 95’inin sigorta tarafından karşılanacağı belirtilirken, 115 milyon Dolarlık zararın en önemli kalemlerini 30 milyon dolarla ham petrol ünitesi (Plt-5), 16 milyon dolarla yanan 6 adet nafta tankı, 15 milyon dolarla hasarlı tanklar,12 milyon dolarla soğutma kuleleri, 10 milyon dolarla Faz-1 iskelesi ve 10 milyon dolarla ham petrol ve ürün zayiatı oluşturmaktadır.

SEKA KAĞIT TESİSİNDE ZARAR YOK AMA…

SEKA İzmit İşletme Müdürlüğü, depremde önemli bir hasar almamasına rağmen işletmenin su ihtiyacını temin ettiği Sapanca Gölü’ndeki pompa istasyonu ve yüksek su deposunda tahribat meydana gelmesi nedeniyle bir süre kullanılamadı. Körfez ilçesinde bulunan İstanbul Gübre Sanayi A.Ş. (İGSAŞ) tesislerinde deprem dolayısıyla işletme binası çöktü. Toplam 109 konutluk lojmanın 96 adedi kullanılamaz hale gelirken idari bina ve konutlardaki ağır hasar ile fabrikada oluşan orta derecedeki hasar nedeniyle tesiste üretim durdu.

Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünce tarım sektöründe yürütülen projelerde geçici olarak tespit edilen deprem hasarına göre; Kocaeli’nde yer alan 3 adet sulama göletinin gövdesinde oluşan hasarın giderilmesi için 500 milyar TL, 300 metrelik sulama kanalında oluşan hasarın giderilmesi için 1,5 milyar TL olmak üzere toplam 501.500 milyar TL’ye ihtiyaç olduğu tespit edildi. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO)’nin İstanbul Bölge Müdürlüğüne bağlı Derince Şubesinin liman silosu rıhtımındaki çökmeden dolayı konveyör hattında hasar meydana geldi ve elevatör kulesinde eğilme oldu.

22 BİN ÖĞRENCİLİ KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ

Depremden etkilenen en büyük eğitim kurumu Kocaeli Üniversitesi depremde ağır yara aldı. O dönemde 22 bin öğrencisi bulunan üniversitede, Merkez kampüste sıva dökülmesi, cam kırılması ve demirbaş malzeme hasarlarının olduğu, Arslanbey kampüsündeki hukuk, iktisadi ve idari bilimler fakülteleri, sosyal bilimler enstitüsü ve yabancı diller bölümünün bulunduğu ana binanın tamamen yıkıldığı, 1999 Eylül ayında bitirilmesi planlanan mediko-sosyal binası kolonlarında ayrılma ve duvarlarında önemli hasarların olduğu, inşaatı devam eden binalarda ise çatlaklar ve yan yatmaların olduğu bildirildi.

309 YATAKLI KIZ ÖĞRENCİ YURDU ÇÖKTÜ

Dönemin Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü olarak bilinen Gebze Teknik Üniversitesi’nde binalarda çatlaklar, sıva dökülmeleri, laboratuvar ve demirbaş malzemelerinde hasarların olduğu tespit edilirken, Yurt-Kur Genel Müdürlüğü’nün Kocaeli’de bulunan 309 yataklı kız yurdu tamamen çöktü. Deprem sonrası Gölcük’te bulunan 2 bin 500 kişilik spor salonunda yapılan incelemelerde salonu taşıyan kirişlerde ağır hasar, kalkan duvarda çatlama ve ayrılmalar, çatı bağlantılarında ayrılmaların olduğu görüldü. Gölcük Futbol Sahası ise çöktü.  

DEPREM ZAMANI KOCAELİ’DE KAÇ HASTANE VARDI? 

Depremde o dönemde Kocaeli’de 13 hastane, bin 818 yatak, 67 sağlık evi, 95 sağlık ocağı ve 5 dispanser hizmet vermekteydi. Kocaeli Gebze Devlet Hastanesi depremde ağır, Kocaeli Devlet Hastanesi ağır, Gölcük Devlet Hastanesi Acil’i orta, Karamürsel Devlet Hastanesi ise hafif zarar gördü.

DEPREMİN ARDINDAN

Depremin ardından 170 kamu görevlisi hakkında görevi ihmalden dava açılırken, bazıları görevden uzaklaştırıldı; bazı davalar da zaman aşımına uğradı. Ayrıca yıkılan ya da zarar gören binaların müteahhitleriyle ilgili 2 bin 100 dava açıldı. Ancak bu davalarda verilen hükümler ertelendi veya zaman aşımı nedeniyle düştü. Sadece Yalova’da 195 kişinin ölümüne neden olduğu iddiasıyla yargılanan ve 18 yıl 9 ay hapis cezası alan ancak cezanın yedi buçuk yılını yattıktan sonra tahliye edilen müteahhit Veli Göçer ceza aldı.

Gündem haberleri için tıklayın