Müslüman geleneğin önemli kırılma noktalarından, ilmi kırılma noktası

813 ten 833 kadar ehli Reyin Ehli hadis yapığı Mihne den/baskıdan sonra, karşı mihne/Ehli Hadisin, Ehli Reye (Ehli akla, Ehli ilme, Ehli kelama) baskısı başlamıştır. Kendisi ’de bir kelam âlimi olan İmam I Gazali den sonra, Müslüman ümmette tasavvuf yaygınlaştı, ilmi kelam ve felsefe karşıtlığı iyice güçlendi. Büyük baskı altında kalan kelam âlimleri, bu baskılardan kurtulmak için hadislerinde dinde delil olacağını kabul etmek durumunda kaldılar.

***

Ehlisünnetin itikadı mezheplerinde Eşari Mezhebinin kurucusu Ebul Hasan El Eşari nin İbane adlı eseri bu duruma en güzel örnektir. Hiçbir Ehli Hadisçi Eşari kadar yanlış yapmamıştır. Cehalet tahsil edilerek kurumsallaştırıldı. Hâlbuki Cenabı Hak Araf suresinin 199 ayetinde ‘’Cahillerden yüz çevirin’’ diye bizleri uyarıyor.

***

Karşı Mihne’den sonra Müslüman ümmet büyük bir akıl tutulmasına maruz kaldı. İlim için harcanması gereken çaba, imanı kurtarmaya yönelmiştir. Herkesin imanını; İlmi birikimine ve kültürüne göre oluşturur. Müslüman dünyasında tahkiki imanın yerini taklidi iman almıştır. Taklidi iman başkasının imanıdır. İmanda esas olan istikamettir. İstikametin doğru olması ilme bağlıdır. Küfründe bir iman çeşidi olduğunu unutmayalım.

***

‘’Dinlerini parçalayan ve gruplara ayrılanlardan olmayın. Her grup kendinde olanlarla böbürlenmekte, Her grup kendi imanı ile mutludur.’’ Rum 32 Mihne’ den sonra siyasal zihin, bir halk hareketi olan Ehli Hadisçileri desteklemiştir. Halka hükmeden hadisçi anlayış, siyaseti belirlemiştir. Topluma ışık tutması gereken ilim Ehli cehlin güdümüne girmiştir. Cahil cesareti yaygınlaşmıştır. Cehaletin tahsili teşvik edilmiştir. Psikolojide Nobel ödülü alan bir bilim adamına göre: Cahiller âlimlerden daha çok kendilerine güvenirler.

***

Psikoloji alanında Nobel ödülü alan: David Dunning ve Justin Kruger cahillerle ilgili değerlendirmelerinde: cahil insanlar ne kadar cahil olduklarını ölçemezler, niteliklerini artırma eylemindedirler, Âlim insanların niteliklerini anlamaktan acizdirler, eğitim ile bilgileri artırılırsa o zaman cehaletlerinin farkına varırlar. Selam ve dua ile…